EARTHQUAKE ( NewsLine )

Σε πολλούς επιμέρους τομείς των σύγχρονων κοινωνιών υπάρχουν εκφυλιστικά φαινόμενα, τα οποία επηρεάζουν δυσμενώς τις ζωές των ανθρώπων και των κοινωνικών συνόλων.

Ειδικότερα, στο χώρο του αθλητισμού - και κυρίως σε αυτόν του πρωταθλητισμού - απαντάται το θλιβερό φαινόμενο της φαρμακοδιέγερσης από πλευράς αθλητών, για την επίτευξη μέγιστων επιδόσεων. Σήμερα, το ντόπινγκ αποτελεί μία παγκόσμια μάστιγα, που αγγίζει και τα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας. Στη χώρα μας, το φαινόμενο ντόπινγκ πήρε εκρηκτικές διαστάσεις κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, με τις ελληνικές υποθέσεις να κάνουν το γύρο του κόσμου, φιλοξενούμενες στα πρωτοσέλιδα διεθνών εφημερίδων.

Στη μεταολυμπιακή Ελλάδα, υπάρχουν ελαφρές ενδείξεις ότι τα πράγματα βαίνουν προς το καλύτερο. Ωστόσο, συνεχίζονται ακόμα οι αρνήσεις ελέγχου από πλευράς Ελλήνων αθλητών και αθλητριών, οι κακές συνεννοήσεις για τα δελτία εντοπισμού, καθώς και πολλά παρόμοια γεγονότα που δείχνουν ότι υπάρχει ανάγκη εγρήγορσης των αρμόδιων φορέων για καλύτερα αποτελέσματα.

Ασφαλώς, μείζων ρόλο στην καταπολέμηση του φαινομένου της φαρμακοδιέγερσης καλείται να παίξει η Πολιτεία, μέσω του υπουργείου Αθλητισμού και του Εθνικού Συμβουλίου Καταπολέμησης του Ντόπινγκ. Πιο συγκεκριμένα, η Πολιτεία επιβάλλεται αφενός να διενεργεί τους κατάλληλους ελέγχους, αφετέρου να γνωστοποιεί σε αθλητές και προπονητές τούς υπαρκτούς κινδύνους από τη λήψη απαγορευμένων ουσιών.

Συνέντευξη με την πρόεδρο του ΕΣΚΑΝ, κ. Χαρά Σπηλιοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Με αφορμή τα γεγονότα που έγιναν στους Ολυμπιακούς Αγώνες (και συγκεκριμένα το θετικό δείγμα του Λεωνίδα Σαμπάνη και την προσπάθεια αποφυγής ελέγχου από τους Κεντέρη-Θάνου) η χώρα μας συνδέθηκε με το ντόπινγκ. Πως βλέπουν οι ξένοι την Ελλάδα; Φαινόμαστε μια χώρα η οποία «καλλιεργεί» ντοπαρισμένους αθλητές με σκοπό την κατάκτηση μεταλλίων;

«Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα δύο περιστατικά δημιούργησαν στην αρχή μια αμφιβολία, τον πρώτο καιρό δηλαδή στις συναντήσεις μας υπήρχε μια σταθερή αναφορά κυρίως στην αποφυγή του ελέγχου. Θα έλεγα ότι μέχρι και πριν από μερικούς μήνες πάντοτε μας έλεγαν ότι έχουμε στο ιστορικό μας αυτό πρόβλημα.

Βλέπουν όμως, από την άλλη πλευρά, ότι η Ελλάδα κάνει μια πολύ σημαντική προσπάθεια αυτή τη στιγμή, βλέπουν τον υπουργό ο οποίος βρίσκεται σε όλες τις διεθνείς συναντήσεις, να προβάλει το ρόλο και το έργο του Εθνικού Συμβουλίου και στην πραγματικότητα να το στηρίζει κιόλας.

Αυτή τη στιγμή η χώρα μας, ευτυχώς, είναι από τους πρωτοπόρους τουλάχιστον όσον αφορά θέματα της αναθεώρησης του κώδικα του WADA και της καινούριας σύμβασης της UNESCO -της παγκόσμιας συνθήκης κατά του ντόπινγκ».

Ποια είναι τα νέα δεδομένα στον παγκόσμιο χάρτη του αντι-ντόπινγκ;

«Θα έλεγα η εναρμόνιση όλων των νομοθεσιών, από όλες τις ομοσπονδίες σύμφωνα με τους κανονισμούς του παγκόσμιου κώδικα αντι-ντόπινγκ. Δεν θα έχουμε ομοσπονδίες που θα δικάζουν για το ίδιο αντικανονικό αναλυτικό αποτέλεσμα με δύο μήνες για παράδειγμα πειθαρχική ποινή και άλλες για δύο χρόνια. Δεν θα υπάρχουν δηλαδή αθλήματα στα οποία θα «επιτρέπεται» η χρήση κάποιων απαγορευμένων ουσιών».

Ποια είναι η εικόνα που παρουσιάζει το ντόπινγκ αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα;

«Κάνουμε μια σημαντική προσπάθεια, δεν μπορώ να σας πω αυτή τη στιγμή τα αποτελέσματα. Όμως από την άλλη πλευρά, χαίρομαι όταν πριν λίγες μέρες κάναμε έναν αιφνιδιαστικό έλεγχο στην εθνική ομάδα πόλο και τη στιγμή που κάναμε τον έλεγχο, εμφανίστηκαν δειγματολήπτες από το WADA για να κάνουν και αυτοί τον ίδιο έλεγχο. Αυτό σημαίνει ότι τους αθλητές και τα αθλήματα που εμείς ως ΕΣΚΑΝ τα έχουμε υπό επιτήρηση, αυτά κατά τη γνώμη του WADA, χρίζουν ιδιαίτερης προσοχής. Θέλω να πιστεύω ότι στο μέλλον θα αποφευχθούν τα φαινόμενα του διπλού ελέγχου. Αυτό συνέβη και με τη Θάνου και με τον Κεντέρη, τους ελέγξαμε ταυτόχρονα με την IAAF και το WADA, λίγο πριν επανέλθουν οι αθλητές».

Ποια είναι η διαδικασία βάση της οποίας γίνονται οι έλεγχοι και ποια είναι τα αποτελέσματα αυτών;

«Υπάρχουν δύο ειδών έλεγχοι. Υπάρχουν οι έλεγχοι που γίνονται κανονικά μέσα στον αγώνα, π.χ. για το ποδόσφαιρο: έχουμε το πρόγραμμα όλης της χρονιάς, προσδιορίζουμε ότι θα κάνουμε 3-4 ελέγχους κάθε αγωνιστική και επιλέγουμε με κλήρωση 2 αθλητές από κάθε ομάδα. Αυτός είναι ένας τρόπος που έχει γίνει ''ρουτίνα'', το γνωρίζουν και οι ομάδες και όλα βαδίζουν καλώς αρκεί και οι ομάδες είναι συνεπείς στην αποστολή των whereabouts για τις ώρες των προπονήσεων. Εκτός από αυτούς τους ελέγχους, διεξάγουμε και αιφνιδιαστικούς ελέγχουν σε αθλητές, ''στοχευμένους'' ελέγχους, κατά τη διάρκεια της προπόνησης.

Δηλαδή πηγαίνουμε λίγο πριν την προπόνηση, ενημερώνουμε τον αθλητή, τελειώνει την προπόνησή του και δίνει ένα δείγμα ούρων. Αυτό συμβαίνει για όλους τους αθλητές οι οποίοι έχουν ενταχθεί από το ΕΣΚΑΝ στον κατάλογο των ελεγχομένων αθλητών.

Μάλιστα, το βήμα που έχουμε κάνει, είναι ότι, οποιαδήποτε καθυστέρηση εκ μέρους τους στην αποστολή πληροφοριών εντοπισμού (whereabout informations) ή αν μας στείλουν μια πληροφορία εντοπισμού που δεν είναι σωστή -μας πουν ότι αθλούνται στον Άγιο Κοσμά και αυτοί βρίσκονται κάπου αλλού- τότε, έχουμε θεσπίσει μια διαδικασία όπου θα πρέπει μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να μην υποπέσουν σε τρεις τέτοιες καταστάσεις, αποφυγής του ελέγχου, τα τρία ''non show'', γιατί διαφορετικά τους παραπέμπουμε στο WADA και στην ομοσπονδία τους για να τους επιβληθεί η πειθαρχική ποινή.

Αυτό που έχουμε κάνει παραπάνω,είναι ότι δίνουμε μεγάλη σημασία στην οποιαδήποτε παραβίαση των κανονισμών ελέγχου ντόπινγκ και όχι μόνο στο να βρεθεί κάποιος αθλητής θετικός για μια ουσία».

Μιλήσατε για τα whereabouts και για τη διαδικασία ''ρουτίνας'' που υπάρχει πλέον. Πρόσφατα, δημιουργήθηκε ένα θέμα με τον έλεγχο που αποφασίστηκε να γίνει στον Ολυμπιακό και την ΑΕΚ πριν το μεταξύ τους παιχνίδι, με την δεύτερη να απουσιάζει από το μέρος που είχε δηλωθεί στο whereabout. Αυτό το γεγονός υπόκεινται στο καθεστώς των τριών ελέγχων ή υπάρχει μια διαφορετική διαδικασία;

«Δεν είναι ακριβώς η ίδια διαδικασία, γιατί εδώ δεν μιλάμε για ''non show'' κάποιου αθλητή, έλειπε όλη η ομάδα. Θεωρώ ότι αυτό το ατυχές περιστατικό από πλευράς της συγκεκριμένης ομάδας, θα βγει σε καλό όλων μας. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο σχολαστικά μας έρχονται τα whereabout, πόσες επιστολές δεχόμαστε που μας ρωτούν αν όλα είναι εντάξει αν υπάρχει κάποια απορία.

Έκτοτε δηλαδή, στο ποδόσφαιρο δεν έχει παρατηρηθεί το παραμικρό φαινόμενο παρεξήγησης ή διαφορετικής ερμηνείας αυτών που στέλνουν. Νομίζω ότι σε αυτή την περίπτωση δόθηκε κάποια εξήγηση στη Super League από την ομάδα της ΑΕΚ, δεν μας έχει έρθει κάποιο έγγραφο, θεωρώ ότι μάλλον έχει γίνει αποδεκτή η αιτιολογία της ΑΕΚ περί μη παρουσίας της στο γήπεδο».

Ποιες είναι οι προτάσεις του ΕΣΚΑΝ για την πρόληψη και την καταπολέμηση του ντόπινγκ στη χώρα μας; Όπως τονίστηκε από τον υφυπουργό κ. Ορφανό στόχος είναι «η πρόληψη και όχι η αύξηση των ελέγχων».

«Αυτό συμβαίνει σε όλα τα ιατροκοινωνικά προβλήματα, για όλα τα φαινόμενα που έχουν ένα ιατρικό και ένα νομικό κομμάτι. Η προσπάθεια πρόληψης μου θυμίζει λίγο την αντίστοιχη προσπάθεια που γίνεται από άλλους φορείς στο θέμα των ναρκωτικών στη νεολαία.

Σίγουρα, το ΕΣΚΑΝ θεωρεί ότι πρέπει να δώσει έμφαση στην ενημέρωση. Ήδη προετοιμάζεται μια νέα σειρά ενημερωτικού υλικού, για τους αθλητές που βρίσκονται στον κατάλογο ελεγχομένων αθλητών και για όλα τα ομαδικά αθλήματα. Θα επιδιώξουμε να υπάρχει μια συχνή επαφή με τους αθλητές, ήδη προγραμματίζουμε και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, κάποιες εκδηλώσεις για ενημέρωση τόσο των αθλητών, όσο και των γιατρών τους και των δημοσιογράφων, οι οποίοι φέρνουν και αυτοί μεγάλο μερίδιο ευθύνης στην ενημέρωση. Έχουμε έρθει σε επαφή ακόμα και με σχολεία, για να φτάσουμε ως εκεί, να ενημερώσουμε τα παιδιά από μικρές ηλικίες και να τους στείλουμε όλο το πληροφοριακό υλικό».

Μιας και αναφέραμε τα σχολεία, έχουν παρατηρηθεί κρούσματα ντόπινγκ στο σχολικό αθλητισμό. Γίνονται έλεγχοι στους αθλητές δεδομένου ότι υπάρχει ισχυρό κίνητρο;

«Αυτό ακριβώς ήθελα να τονίσω, το κίνητρο είναι πολύ ισχυρό. Τα παιδιά αυτά βρίσκονται ξαφνικά στο πανεπιστήμιο χωρίς να έχουν τις ικανότητες και το ηθικό ανάστημα για να βρίσκονται εκεί, παραβιάζοντας και τους ισχύοντες νόμους και κάθε έννοια ηθικής και ευγενούς άμιλλας. Το υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων είναι υπεύθυνο να δίνει εντολή για ελέγχους ντόπινγκ όταν πρόκειται για μαθητές. Το ΕΣΚΑΝ δεν έχει αρμοδιότητα σε άτομα που δεν είναι αθλητές, που δεν έχουν δελτίο αθλητικής ταυτότητας. Υπάρχει συνεργασία με το υπουργείο και μάλιστα σύντομα θα καθοριστεί και το πρόγραμμα που θα ακολουθηθεί στους φετινούς σχολικούς αγώνες».

Όπως υποστηρίζεται, η επόμενη γενιά του ντόπινγκ θα γίνεται σε γενετικό φάσμα. Ποιες είναι οι δυσκολίες στον εντοπισμό του και τι θα πρέπει να γίνει προκειμένου να εντοπίζονται οι αθλητές που έχουν ντοπαριστεί;

«Όλοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι η γενετική θα προχωρήσει. Πραγματικά αυτή τη στιγμή γίνονται χιλιάδες κλινικά πρωτόκολλα για την παραγωγή φαρμάκων, βάση της νέας αυτής επιστήμης, χωρίς όμως ακόμη αυτά τα φάρμακα να είναι ασφαλή, να ξέρουμε ακριβώς πώς δρουν. Θεωρώ ότι είναι λίγο δύσκολο να μιλάμε αυτή τη στιγμή για γενετικό ντόπινγκ, και αν γίνεται κάπου, γίνεται πάρα πολύ πειραματικά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εμείς πρέπει να εφησυχάζουμε. Οπωσδήποτε, ο έλεγχος είναι πάρα πολύ δύσκολος και πολύ πιο ακριβός οικονομικά σε σχέση με την κλασσική ανάλυση που κάνουμε μέχρι στιγμής για την αναζήτηση χημικών ουσιών».

Μιλήσαμε για πειραματικό στάδιο στο γενετικό ντόπινγκ. Τι κινδύνους κρύβει για τους αθλητές;

«Ήδη, σας λέω από την πλευρά της θεραπευτικής, κάποια κλινικά πρωτόκολλα που ξεκίνησαν για τη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας, διεκόπησαν ακριβώς λόγω του ότι κάποια άτομα πέθαναν, κάποια άτομα ένα πολύ σοβαρότερο νόσημα από αυτό που είχαν και πραγματικά είναι διαφορετικό πράγμα να παίρνεις μια ουσία η οποία βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα βλάπτει ένα όργανο και είναι διαφορετικό να αλλάζεις τον τρόπο που λειτουργούν τα κύτταρά σου.

Ξέρουμε λίγα πράγματα ακόμη γι' αυτό και ήδη στον τομέα της θεραπείας, στην Ελλάδα, είναι ελάχιστα τα κέντρα που εφαρμόζουν γονιδιακές θεραπείες και ελέγχονται πάρα πολύ αυστηρά. Για να μην θρηνήσουμε περισσότερα θύματα από ότι θα πέθαιναν από την ίδια τη νόσο».

Παντού ακούγεται πως αυτοί που δημιουργούν τα αναβολικά βρίσκονται ένα βήμα μπροστά από αυτούς που κάνουν τους ελέγχους. Ποια είναι η δική σας άποψη σχετικά με αυτό το φαινόμενο;

«Μοιάζει πάλι αυτή η ιστορία με την ιστορία των ναρκωτικών ουσιών. Ξέρετε ότι τα συνθετικά ναρκωτικά, αυτά που συνήθως βρίσκονται ως συστατικά των δισκίων ecstasy, μπορούν να περιέχουν μέσα οποιαδήποτε νέα συνθετική ουσία. Αυτό γίνεται γιατί όταν ο νόμος ενός κράτους απαγορεύει μια χημική ουσία πρέπει να είναι συγκεκριμένη η χημική δομή που απαγορεύεται.

Έτσι λοιπόν τα εργαστήρια, απ' τη στιγμή που αυτή η ουσία είναι απαγορευμένη, συνθέτουν μια καινούρια που μέχρι να τη βρουν οι διωκτικές αρχές, να καταλάβουμε ότι πρόκειται για μια νέα ουσία, να απαγορευτεί αυτή η νέα ουσία και να μάθουν όλοι ότι είναι παράνομη όταν τη χρησιμοποιούν περνάν περίπου δύο χρόνια. Άρα δυστυχώς αυτό είναι αλήθεια».

Μιλήσατε για κατάλογο ελεγχομένων αθλητών. Πόσοι είναι αυτοί οι αθλητές στην Ελλάδα;

«Είναι μερικές εκατοντάδες και αφορά ατομικά και ομαδικά αθλήματα. Είναι αθλητές με μεγάλες επιδόσεις, αθλητές που συμμετέχουν σε διεθνείς διοργανώσεις και ορισμένες φορές σε αυτό τον κατάλογο βάζουμε και κάποιους αθλητές για τους οποίους μπορεί να έχουμε μια ειδική ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με το ''προφίλ'' των στεροειδών στα ούρα, δηλαδή έχουν αυξημένη παραγωγή τεστοστερόνης.

Πόσοι έλεγχοι γίνονται περίπου το χρόνο;

«Προσπαθούμε να αυξήσουμε αυτόν τον αριθμό όσο το δυνατόν περισσότερο. Αυτό που κυρίως μας ενδιαφέρει είναι να αυξηθεί ο αριθμός των αιφνιδιαστικών ελέγχων. Το ντόπινγκ αυτή τη στιγμή εστιάζεται κυρίως στην περίοδο της προετοιμασίας εκ μέρους των αθλητών και εκεί θέλουμε εμείς να εντατικοποιήσουμε τους ελέγχους. Όσο περισσότερους ελέγχους κάνουμε, και μάλιστα στρατηγικά σχεδιασμένους για την περίοδο εκείνη, που είναι πιο πιθανό ο αθλητής να χρησιμοποιήσει κάτι για να ''σπρώξει'' τις επιδόσεις του, θα είναι καλύτερο για εμάς. Πάλι είναι μερικές εκατοντάδες το χρόνο».

Ποια είναι η σχέση των χορηγών των μεγάλων αθλητών με το ντόπινγκ; ''Πιέζουν'' οι χορηγοί τους αθλητές για επιδόσεις;

«Το θεωρώ πολύ δύσκολο αυτό. Αν κάποιος είναι χορηγός και ο αθλητής αυτός σε κάποιον έλεγχο βρεθεί ντοπαρισμένος, η δυσφήμιση είναι πάρα πολύ μεγάλη. Ίσα-ίσα θεωρώ, πως και στην περίπτωση Κεντέρη-Θάνου πρέπει να προκλήθηκε πάρα πολύ σοβαρό θέμα με τους χορηγούς. Γιατί στο μυαλό μας ή στις διαφημίσεις έχουμε κάποιες εικόνες δεμένες με αυτά που παρουσιάζουν οι αθλητές. Σπάει η εικόνα του προτύπου με τον χειρότερο τρόπο. Από την άλλη, ένας αθλητής έχει την ευθύνη του τί βάζει μέσα στον οργανισμό του και τί κάνει το σώμα του. Ανεξαρτήτως του τι θα μπορούσε να λέει ένας χορηγός, ο αθλητής πρέπει να προστατεύσει τα ιδεώδη του και την υγεία του».